Veri sorumlusu kim, yazılım firması ne sayılır?
Kanuna göre veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişidir (6698 m.3/1-ı). Veri işleyen ise veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel veri işleyen kişidir (m.3/1-ğ). [1]
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (Kurul), öğrenci fotoğrafına ilişkin 2021/572 sayılı kararında okulu “veri sorumlusu okul” olarak ele aldı. [2]
Veri sorumlusu, verilerin kendi adına başka bir kişi tarafından işlenmesi hâlinde güvenlik tedbirlerinden o kişiyle birlikte müştereken sorumludur (m.12/2). Kişisel Verileri Koruma Kurumu bunu, kayıtları bir muhasebe şirketinin tuttuğu örnekle açıklar. [1] , [5]
Veri sorumluları ve veri işleyenler öğrendikleri kişisel verileri Kanuna aykırı olarak başkasına açıklayamaz ve işleme amacı dışında kullanamaz. Bu yükümlülük görevden ayrıldıktan sonra da sürer (m.12/4). [1]
Her işlem için veliden açık rıza almak gerekir mi?
Kural olarak kişisel veri açık rıza olmadan işlenemez (m.5/1). Ancak Kanun şu hâllerde açık rıza aramaz (m.5/2): [1]
- Kanunlarda açıkça öngörülmesi
- Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayan kişinin veya başkasının hayatı ya da beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması
- Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olmak kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait verilerin işlenmesinin gerekli olması
- Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması
- İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması
- İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için zorunlu olması
Kaynak: [1]
Kurul, sözleşmenin ifası şartı varken ayrıca açık rıza alınmasını ilgili kişiyi yanıltma ve hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirdi. Hizmetin açık rıza şartına bağlanması açık rızayı sakatlar. [4]
MEB mevzuatı kurslarda kayıt sırasında T.C. kimlik numarası, ad soyad ve doğum tarihini ister ve kayıtların MEBBİS modüllerinde yapılmasını öngörür (Yönetmelik m.51/7, m.51/11). [11]
Veliye ve kursiyere neyi bildirmek zorundasınız?
Veri sorumlusu, kişisel verileri elde ederken ilgili kişiye şunları bildirir (m.10): [1]
- Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği
- Verilerin hangi amaçla işleneceği
- Verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
- Veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi
- İlgili kişinin 11. maddede sayılan hakları
Kaynak: [1]
İlgili kişi; verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi isteme, işleme amacını öğrenme, aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, düzeltme, silme veya yok edilmesini isteme ve zararının giderilmesini isteme haklarına sahiptir (m.11). [1]
Öğrenci fotoğrafı, videosu ve başarısı paylaşılabilir mi?
Kurul, okulun öğrenci fotoğrafını broşürde ve internet sitesinde kullanmasını incelediği 2021/572 sayılı kararında şu noktaları vurguladı: [2]
- Açık rıza belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. Bilgilendirme mutlaka veri işlenmeden önce yapılır.
- Okulu tanıtan basılı yayın veya broşür, internet sitesi ve sosyal medya hesabı gibi her işleme faaliyeti için ayrı ayrı seçenek sunulmalıdır.
- Açık rıza geri alınabilir. Geri alma, veri sorumlusuna ulaştığı andan itibaren ileriye dönük hüküm doğurur.
- Öğrencilik ilişkisi sona ermişse, fotoğraftaki kişinin görüntüsünün ayrılabilir olup olmadığı değerlendirilip buzlanması ya da imha edilmesi istendi.
Kaynak: [2]
Kişisel Verileri Koruma Kurumunun açıklamasına göre “her türlü veri işleme faaliyeti” gibi belirli bir konuyu göstermeyen genel rızalar hukuken geçersiz sayılır. Açık rızanın yazılı alınması şart değildir; ispat yükü veri sorumlusundadır. [3]
MEB mevzuatı ayrıca bir sınır koyar: Kurumların reklam ve ilanlarında öğrenci resimleri ve isimleri ile öğrenci başarı bilgileri kullanılamaz (Yönetmelik Ek md. 4/1). Reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanmak, brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası gerektiren fiiller arasındadır (5580 m.7/2-b). [11] , [12]
Özel öğretim kurslarında seviye belirleme ve deneme sınavlarındaki başarı bilgileri e-Özel’e işlenir ve denetlemeye yetkili kişiler dışında üçüncü kişilerle paylaşılamaz (Yönetmelik m.46/9). [11]
Sağlık bilgisi ve parmak izi gibi veriler için kural farklı mı?
Evet. Sağlık, biyometrik ve genetik veriler ile din, kılık ve kıyafet gibi veriler özel nitelikli kişisel veridir ve işlenmeleri yasaktır. Bu veriler ancak açık rıza, kanunda açıkça öngörülme veya hayatın korunması için zorunluluk gibi m.6/3’te sayılan hâllerde işlenebilir. Ayrıca Kurulun belirlediği yeterli önlemlerin alınması şarttır (m.6). [1]
Kurul 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı İlke Kararında, yalnız mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlemenin m.6’daki şartların hiçbirine dayanmadığını ve geçerli açık rıza olsa bile ölçülülük ilkesini karşılamadığını değerlendirdi. Karar 02.06.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. [6]
VERBİS’e kayıt olmak zorunda mısınız?
Kanuna göre veri sorumluları veri işlemeye başlamadan önce Veri Sorumluları Siciline kaydolur. Kurul, objektif kriterlere göre kayıt zorunluluğuna istisna getirebilir (m.16/2). [1]
| Veri sorumlusu | İstisna şartı | Karar |
|---|---|---|
| Ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işleme olmayan | Yıllık çalışan sayısı 50’den az ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL’den az | 2018/87; 2023/1154 ve 2025/1572 ile değişik |
| Ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işleme olan | Yıllık çalışan sayısı 10’dan az ve yıllık mali bilanço toplamı 10 milyon TL’den az | 2025/1572 (04.09.2025) |
| Bilanço esasına göre defter tutmayan | Yalnız yıllık çalışan sayısı kriteri esas alınır | 2025/2393 (25.12.2025) |
Bilanço esasına göre defter tutanlarda çalışan sayısı ve bilanço toplamı birlikte (kümülatif) esas alınır (2025/2393). [8]
Kişisel Verileri Koruma Kurumunun “Sorularla VERBİS” yayınına göre sicile kayıt yükümlülüğünden istisna olmak, Kanun hükümlerinden de istisna olmak anlamına gelmez. İstisna kapsamındakiler isterlerse VERBİS’e kaydolabilir. [9]
Veri sızarsa ne kadar sürede bildirim yapılır?
İşlenen veriler kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilirse veri sorumlusu bunu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir (m.12/5). [1]
Kurul 2019/10 sayılı kararıyla “en kısa süre”yi 72 saat olarak yorumladı. Veri sorumlusu ihlali öğrendiği tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kurula bildirir. Etkilenen kişilere, belirlendikten sonra makul olan en kısa sürede bildirim yapılır. Haklı bir gerekçeyle 72 saat içinde bildirim yapılamazsa gecikmenin nedeni de açıklanır. [10]
Kaynaklar
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (RG 07.04.2016/29677; 7499 sayılı Kanunla değişik güncel metin) Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Dayanak: m.3, m.5, m.6, m.10, m.11, m.12, m.16 · Erişim: 21.11.2026
- “İlgili kişinin fotoğrafının öğrencisi olduğu okul tarafından kullanılması” hakkında Kurulun 09.06.2021 tarihli ve 2021/572 sayılı Karar Özeti Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: Öğrenci fotoğrafı, ayrı seçenekli açık rıza, geri alma, buzlama/imha · Erişim: 21.11.2026
- Açık Rıza Alırken Dikkat Edilecek Hususlar Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: Battaniye rıza, yazılı şekil, ispat yükü · Erişim: 21.11.2026
- Hizmetin Açık Rıza Şartına Bağlanması Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: Sözleşme şartı varken açık rıza alınması; hizmetin rızaya bağlanması · Erişim: 21.11.2026
- Veri Güvenliğine İlişkin Yükümlülükler Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: m.12: müşterek sorumluluk, muhasebe şirketi örneği · Erişim: 21.11.2026
- 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı “Mesai Takibi Amacıyla Biyometrik Veri İşlenmesi Hakkında İlke Kararı”na ilişkin görüş talepleri hakkında kamuoyu duyurusu (27.08.2026) Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: 2026/921 İlke Kararı · Erişim: 21.11.2026
- Kamuoyu Duyurusu (Ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işleme olan veri sorumlularının VERBİS’e kayıt yükümlülüğüne ilişkin istisna kriteri hakkında) Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: 2018/87, 2023/1154, 2025/1572 · Erişim: 21.11.2026
- Kurulun 04.09.2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı Kararının Uygulama Esaslarına İlişkin Kamuoyu Duyurusu Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: Güncel eşikler; 2025/2393 (kümülatif ölçüt, bilanço esası) · Erişim: 21.11.2026
- Sorularla VERBİS (KVKK Yayınları No: 111, Ekim 2025) Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: İstisna Kanun hükümlerinden istisna değildir; isteğe bağlı kayıt (Cevap 49) · Erişim: 21.11.2026
- Kişisel veri ihlali bildirim usul ve esaslarına ilişkin Kurulun 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı Kararına ilişkin duyuru Kişisel Verileri Koruma Kurumu · Dayanak: 72 saat · Erişim: 21.11.2026
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği (RG 20.03.2012/28239; son değişiklik RG 05.09.2025/33008) Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Dayanak: m.46/9, m.51/7, m.51/11, Ek md. 4/1 · Erişim: 21.11.2026
- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu (RG 14.02.2007/26434; 7590 sayılı Kanunla değişik güncel metin) Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · Dayanak: m.7/2-b · Erişim: 21.11.2026
Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki danışmanlık değildir. Kurallar 21.11.2026 tarihindeki resmî metinlere göre yazıldı; işlem yapmadan önce güncel metni kaynağından okuyun, gerekirse bir hukukçuya danışın. Terimler için: Sözlük.